معني واقعي توليد علم
آنچه که براي يک محيط علمي و دانشگاهي وظيفه آرماني محسوب مي‏شود، اين است که در زمينه مسائل علمي، نوانديش باشد. معناي واقعي توليد علم اين است. توليد علم، فقط انتقال علم نيست؛ نوآوري علمي در درجه اوّلِ اهميت است. اين را من از اين جهت مي‏گويم که بايد يک فرهنگ بشود. اين نو انديشي، فقط مخصوص اساتيد نيست؛ مخاطب آن، دانشجويان و کلّ محيط علمي هم است.

قدرت و جرات علمي
البته براي نوآوري علمي - که در فرهنگ معارف اسلامي از آن به اجتهاد تعبير مي‏شود - دو چيز لازم است: يکي قدرت علمي و ديگري جرأت علمي. البته قدرت علمي چيز مهمي است. هوش وافر، ذخيره علمي لازم و مجاهدت فراوان براي فراگيري، از عواملي است که براي به دست آمدن قدرت علمي، لازم است؛ اما اين کافي نيست. اي بسا کساني که از قدرت علمي هم برخوردارند، اما ذخيره انباشته علمي آنها هيچ جا کاربُرد ندارد؛ کاروان علم را جلو نمي‏برد و يک ملت را از لحاظ علمي به اعتلاء نمي‏رساند. بنابراين جرأت علمي لازم است.

دهها سال است که متون فرنگي را تکرار مي‏کنيم
آن چيزي که در فضاي علمي ما مشاهده مي‏شود - که به نظر من يکي از عيوب بزرگ محسوب مي‏گردد - اين است که دهها سال است که ما متون فرنگي و خارجي را تکرار مي‏کنيم، مي‏خوانيم، حفظ مي‏کنيم و بر اساس آنها تعليم و تعلّم مي‏کنيم؛ اما در خودمان قدرت سؤال و ايجاد خدشه نمي‏يابيم! بايد متون علمي را خواند و دانش را از هرکسي فرا گرفت؛ اما علم بايد در روند تعالي خود، با روحهاي قوي و استوار و کارآمدي که جرأت پيشبرد علم را داشته باشند، همراه شود تا بتواند پيش برود. انقلابهاي علمي در دنيا اين‏گونه به‏وجود آمده است.

 اين فريضه بر دوش شما دانشگاهيان است
عزيزان من!  ما امروز در کشورمان به پيشرفت علم نياز داريم. امروز اگر براي علم سرمايه گذاري و مجاهدت و تلاش نکنيم، فرداي ما، فرداي تاريکي خواهد بود. 
.. امروز در کشور، يکي از فرايض حتمي براي اين نسل - که در درجه اوّل هم اين فريضه بر دوش شما دانشگاهيهاست - عبارت از تقويت بنيه علمي کشور است.(۱)

(۱) در جمع دانشجويان و اساتيد دانشگاه صنعتى امير كبير، ۹ اسفند ۷۹

...و وصيت من به همه آن است كه با ياد خداي متعال به سوي خودشناسي وخودكفايي و استقلال ، با همه ابعادش به پيش ، و بي ترديد دست خدا با شمااست ، اگر شما در خدمت او باشيد و براي ترقي و تعالي كشور اسلامي به روح تعاون ادامه دهيد.
و اينجانب با آنچه در ملت عزيز از بيداري و هوشياري و تعهد و فداكاري وروح مقاومت و صلابت در راه حق مي بينم و اميد آن دارم كه به فضل خداوندمتعال اين معاني انساني به اعقاب ملت منتقل شود و نسلا بعد نسل بر آن افزوده گردد.

با دلي آرام و قلبي مطمئن و روحي شاد و ضميري اميدوار به فضل خدا ازخدمت خواهران و برادران مرخص ، و به سوي جايگاه ابدي سفر مي كنم . و به دعاي خير شما احتياج مبرم دارم . و از خداي رحمان و رحيم مي خواهم كه عذرم را در كوتاهي خدمت و قصور و تقصير بپذيرد.
سد آهنين ملت خللي حاصل نخواهد شد كه خدمتگزاران بالا و والاتر درخدمتند، والله نگهدار اين ملت و مظلومان جهان است .

والسلام عليكم و علي عبادالله الصالحين و رحمه الله و بركاته
26 بهمن 1361 / 1 جمادي الاولي 1403
روح الله الموسوي الخميني

همه مي گفتند با عراق مذاكره كنيد!
...دنيا از همه طرف فشار آورد که بنشينيد با عراق مذاکره کنيد و جنگ و مقاومت را متوقّف سازيد. اين يکي از نقاط عبرت است؛ جوانان ما روي اين نقاط خيلي تکيه کنند. ما دولتِ تازه کاري داشتيم که دو سال روي کار آمده و با چنين حمله سنگيني مواجه شده بود و دشمن در هزاران کيلومتر زمين ما، از جنوبي‏ترين نقطه تا شمالي‏ترين نقطه همسايگي با عراق، مستقر شده بود؛
اما در اين حال به ما مي‏گفتند بياييد مذاکره کنيد! مذاکره از موضع ضعف و ذلّت و همراه با دست پُر حريف در چانه‏زني. آن روز اگر مذاکره صورت مي‏گرفت - که يک عدّه از سياسيّون، همان روز به امام فشار مي‏آوردند که بنشينيد مذاکره کنيد - مطمئنّاً عراق از بخش عمده خاک ما خارج نمي‏شد و تا امروز خوزستان و خرمشهر و شايد بسياري از مناطق ديگر همچنان زير چکمه نيروهاي متجاوز بيگانه بود.

وقتي متجاوز در خاك ماست،مذاكره نمي كنيم!
اما امام ايستاد. منطق امام اين بود که وقتي متجاوز در خاک ماست و با دست پُر ما را تهديد مي‏کند، ما مذاکره نمي‏کنيم. مذاکره آن وقتي صورت مي‏گيرد که دشمن از تمام خاک ما خارج شود.
امروز عدّه‏اي ناجوانمردانه اين حقيقت را نديده مي‏گيرند. آن روز عدّه‏اي، از جمله همان روسياهان فراري از کشور که امروز به دامن امريکا و اروپا و جاهاي ديگر پناه برده‏اند، از طريق محافل سياسي و روزنامه‏ها و راديو و تلويزيون - که در دست آنها بود - مرتّب فشار مي‏آوردند که امام بايد مذاکره کند. هيأتهاي بين‏المللي هم مرتّب به ايران مي‏آمدند و مي‏گفتند مذاکره کنيد. امام با الهام از همان بينش روشن، ايمان راسخ، توکل به خدا و قدرت اراده ايستاد و گفت اگر ما توانستيم سرزمينهاي خود را پس بگيريم، آن‏گاه وقت مذاکره است؛ امروز وقت مذاکره نيست؛ عملاً هم همين‏طور شد.

«خرمشهر را خدا آزاد کرد»، يعني اين..
در چنان شرايطي که غم، دلها را فرا گرفته و رجزخوانيهاي عراق همه دنيا را پُر کرده بود، نيروهاي ما از کمترين امکانات مادّي برخوردار نبودند. اين‏که مي‏گويم کمترين امکانات مادّي، يک حقيقت است. من فراموش نمي‏کنم، يکي از سرداران و فداکاران آن روز - که امروز بحمدالله در همين جلسه حضور دارند - به اتّفاق چند نفر در اهواز پيش ما آمدند و چند قبضه خمپاره انداز مي‏خواستند تا بتوانند قدري در مناطقِ جلوتر ايستادگي و مبارزه کنند؛ اما کسي نبود به اينها اين چند قبضه خمپاره‏انداز را بدهد!ما براي سيم خاردار و گلوله و آر.پي.جي مشکل داشتيم؛ تانک و نفربر و امثال اينها که به جاي خود.
آنچه در اختيار ملت ايران بود، عبارت بود از يک اراده قوي و نشاط همه‏جانبه که برخاسته از ايمان و آگاهي بود. اين‏که امام فرمودند «خرمشهر را خدا آزاد کرد»، يعني اين.(۱)

(۱)ديدار با اقشار مختلف مردم به مناسبت سالروز آزادى خرّمشهر،يكم خرداد ۸۱